Τι είναι οι PFAS και γιατί χρησιμοποιούνται στην PFAS συσκευασία τροφίμων;

Οι PFAS αποτελούν μια μεγάλη ομάδα συνθετικών χημικών ουσιών που χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες λόγω της εξαιρετικής αντοχής τους σε:

• νερό
• λίπη
• θερμότητα
• λεκέδες

Για τον λόγο αυτό, η PFAS συσκευασία τροφίμων χρησιμοποιήθηκε ευρέως στη βιομηχανία τροφίμων, καθώς προσφέρει υψηλή αντοχή σε λίπη, υγρασία και θερμότητα.

Συναντώνται συχνά σε:

• συσκευασίες fast food
• χαρτιά περιτυλίγματος
• χάρτινα ποτήρια
• κουτιά delivery
• αντικολλητικές επιφάνειες

Η ιδιότητά τους να απωθούν αποτελεσματικά τα λίπη και τα υγρά τις κατέστησε για χρόνια την πρώτη επιλογή των κατασκευαστών συσκευασιών τροφίμων.

Γιατί οι PFAS προκαλούν ανησυχία;

Το βασικό πρόβλημα είναι ότι οι PFAS διασπώνται εξαιρετικά δύσκολα στο περιβάλλον, με αποτέλεσμα να έχουν χαρακτηριστεί ως "forever chemicals".

Μελέτες έχουν συνδέσει ορισμένες PFAS με:

• διαταραχές του ανοσοποιητικού συστήματος
• προβλήματα στο ήπαρ
• αρνητικές επιδράσεις στην ανάπτυξη
• αυξημένο κίνδυνο συγκεκριμένων παθήσεων

Παρότι η επιστημονική έρευνα συνεχίζεται, η τάση των ρυθμιστικών αρχών παγκοσμίως είναι σαφής: ο περιορισμός της έκθεσης του καταναλωτή όπου αυτό είναι τεχνικά εφικτό.

Υπάρχουν όρια για τις PFAS στις συσκευασίες τροφίμων;

Η νομοθεσία για τις PFAS εξελίσσεται ταχύτατα τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και διεθνώς. Παρότι δεν υπάρχει ακόμη ένα ενιαίο όριο που να καλύπτει όλες τις PFAS ουσίες σε κάθε τύπο συσκευασίας τροφίμων, οι ρυθμιστικές αρχές κινούνται ξεκάθαρα προς τον περιορισμό ή ακόμη και την πλήρη κατάργηση της χρήσης τους σε υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα.

Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) έχει ήδη καθορίσει εξαιρετικά χαμηλό Tolerable Weekly Intake (TWI) για τέσσερις βασικές PFAS ουσίες (PFOS, PFOA, PFNA και PFHxS), αναγνωρίζοντας ότι η διατροφική έκθεση αποτελεί σημαντική πηγή πρόσληψης.

Παράλληλα, πολλές χώρες προχωρούν σε ειδικούς περιορισμούς ή απαγορεύσεις για PFAS σε υλικά συσκευασίας τροφίμων, ενώ η βιομηχανία στρέφεται σταδιακά σε PFAS-free λύσεις.

Για τις επιχειρήσεις τροφίμων αυτό σημαίνει ότι η συμμόρφωση δεν περιορίζεται μόνο στα σημερινά νομοθετικά όρια. Απαιτείται συνεχής παρακολούθηση των κανονιστικών εξελίξεων, αξιολόγηση προμηθευτών και τεκμηρίωση ότι η PFAS συσκευασία τροφίμων που χρησιμοποιείται πληροί τις ισχύουσες απαιτήσεις.

Αύγουστος 2026: Τι πρέπει να έχουν κάνει οι επιχειρήσεις μέχρι τότε

Ο Αύγουστος του 2026 θεωρείται κομβικό σημείο για τη βιομηχανία τροφίμων, καθώς τίθενται σε εφαρμογή νέοι περιορισμοί που αφορούν τη χρήση PFAS σε συγκεκριμένες κατηγορίες υλικών συσκευασίας τροφίμων. Για πολλές επιχειρήσεις, η αλλαγή αυτή δεν θα απαιτήσει μόνο αντικατάσταση υλικών συσκευασίας, αλλά και αναθεώρηση διαδικασιών προμηθειών, αξιολόγησης προμηθευτών και τεκμηρίωσης συμμόρφωσης.

Οι επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν χάρτινα ποτήρια, κουτιά delivery, περιτυλίγματα ή άλλες συσκευασίες που έρχονται σε άμεση επαφή με τρόφιμα καλούνται να επιβεβαιώσουν ότι οι προμηθευτές τους μπορούν να παρέχουν επικαιροποιημένες δηλώσεις συμμόρφωσης και τεχνικά στοιχεία για τα χρησιμοποιούμενα υλικά.

Η προετοιμασία δεν αφορά μόνο τις επιχειρήσεις που παράγουν συσκευασίες. Αφορά και τις επιχειρήσεις τροφίμων που τις χρησιμοποιούν, καθώς η συμμόρφωση των υλικών σε επαφή με τρόφιμα αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος της συνολικής αξιολόγησης κινδύνου.

Τι αλλάζει για τις επιχειρήσεις τροφίμων και τα Food Contact Materials

Η μεγαλύτερη αλλαγή αφορά την εφοδιαστική αλυσίδα συσκευασίας. Η διεθνής τάση για PFAS-free συσκευασίες τροφίμων επιταχύνει τις εξελίξεις.

Η μετάβαση σε PFAS-free συσκευασίες τροφίμων αποτελεί πλέον στρατηγική προτεραιότητα για πολλές επιχειρήσεις, όχι μόνο λόγω των νομοθετικών απαιτήσεων αλλά και λόγω των αυξανόμενων απαιτήσεων των πελατών και των retailers. Η επιλογή της κατάλληλης PFAS συσκευασίας τροφίμων ή εναλλακτικής λύσης απαιτεί τεχνική αξιολόγηση, έλεγχο συμμόρφωσης και συνεχή παρακολούθηση των εξελίξεων.

Οι επιχειρήσεις δεν θα αρκεί πλέον να γνωρίζουν απλώς ότι μια συσκευασία είναι κατάλληλη για επαφή με τρόφιμα. Θα πρέπει να είναι σε θέση να αποδείξουν ότι οι προμηθευτές τους συμμορφώνονται με τα νέα όρια PFAS και τις απαιτήσεις για τα υλικά σε επαφή με τρόφιμα (Food Contact Materials).

Αυτό συνεπάγεται αυξημένη ανάγκη για:

• αξιολόγηση προμηθευτών
• επικαιροποιημένα τεχνικά δελτία συμμόρφωσης
• δηλώσεις συμμόρφωσης και καταλληλότητας
• έλεγχο αλλαγών στις πρώτες ύλες συσκευασίας
• τεκμηρίωση συμμόρφωσης για audits

Γιατί οι συσκευασίες αποτελούν πλέον θέμα HACCP;

Παραδοσιακά, πολλές επιχειρήσεις αντιμετώπιζαν τη συσκευασία ως ένα ξεχωριστό, καθαρά πρακτικό θέμα, αποκομμένο από την ασφάλεια των τροφίμων.

Σήμερα, αυτή η προσέγγιση αλλάζει ριζικά.

Οι συσκευασίες αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των υλικών που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα και μπορούν να επηρεάσουν άμεσα την ασφάλεια του τελικού προϊόντος μέσω της μετανάστευσης χημικών ουσιών.

Για τον λόγο αυτό, οι απαιτήσεις για PFAS-free υλικά συνδέονται πλέον άμεσα με το HACCP, το risk assessment, το supplier approval και τα ευρύτερα συστήματα ασφάλειας τροφίμων.

Η αξιολόγηση της PFAS συσκευασίας τροφίμων αποτελεί πλέον μέρος της συνολικής αξιολόγησης κινδύνου μιας επιχείρησης.

Τι εξετάζουν οι επιθεωρήσεις και τα audits (BRCGS, IFS, FSSC 22000)

Διεθνή πρότυπα ασφάλειας τροφίμων όπως το BRCGS, το IFS και το FSSC 22000 δίνουν ολοένα και μεγαλύτερη έμφαση στη διαχείριση των κινδύνων που σχετίζονται με τα υλικά συσκευασίας.

Κατά τη διάρκεια ενός audit, οι επιθεωρητές ενδέχεται να ζητήσουν:

• προδιαγραφές συσκευασίας
• δηλώσεις συμμόρφωσης (Declarations of Compliance)
• στοιχεία προμηθευτών
• αξιολόγηση κινδύνου για τα Food Contact Materials
• διαδικασίες έγκρισης νέων υλικών

Η απουσία της κατάλληλης τεκμηρίωσης μπορεί να οδηγήσει σε παρατηρήσεις ή ακόμη και σε μη συμμορφώσεις κατά την επιθεώρηση.

Πού γίνονται συχνά λάθη από τις επιχειρήσεις;

Πολλές επιχειρήσεις θεωρούν εσφαλμένα ότι η ευθύνη για την ασφάλεια της συσκευασίας ανήκει αποκλειστικά στον προμηθευτή.

Στην πραγματικότητα, η επιχείρηση τροφίμων φέρει την τελική ευθύνη να αξιολογήσει αν το υλικό που χρησιμοποιεί είναι κατάλληλο για τη συγκεκριμένη εφαρμογή.

Τα πιο συχνά λάθη περιλαμβάνουν:

• ελλιπή έλεγχο προμηθευτών
• αποδοχή παρωχημένων δηλώσεων συμμόρφωσης
• έλλειψη τεκμηριωμένου risk assessment
• μη ελεγχόμενες αλλαγές υλικών συσκευασίας
• απουσία διαδικασίας αξιολόγησης Food Contact Materials

Χρησιμοποιείτε συσκευασίες που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα;

Αν δεν είστε βέβαιοι:

• αν οι προμηθευτές σας διαθέτουν επικαιροποιημένες δηλώσεις συμμόρφωσης
• αν η συσκευασία σας συμμορφώνεται με τις νέες απαιτήσεις για PFAS
• αν το HACCP καλύπτει επαρκώς τους κινδύνους από τα υλικά συσκευασίας
• αν είστε προετοιμασμένοι για επιθεωρήσεις και audits

τότε η αξιολόγηση είναι απαραίτητη.

Επικοινωνήστε με τη SafeEat για να αξιολογήσουμε αν οι συσκευασίες τροφίμων που χρησιμοποιείτε συμμορφώνονται με τις νέες απαιτήσεις για PFAS, Food Contact Materials και διεθνή πρότυπα όπως BRCGS, IFS και FSSC 22000.

Πώς μπορεί να βοηθήσει η SafeEat

Η SafeEat υποστηρίζει επιχειρήσεις τροφίμων προσφέροντας:

• αξιολόγηση υλικών συσκευασίας
• έλεγχο δηλώσεων συμμόρφωσης
• αναθεώρηση και επικαιροποίηση HACCP
• αξιολόγηση προμηθευτών
• συμμόρφωση με BRCGS, IFS και FSSC 22000
• προετοιμασία για audits και ελέγχους

Παράλληλα, καθοδηγούμε τις επιχειρήσεις στη μετάβαση προς PFAS-free λύσεις και στη σωστή διαχείριση των απαιτήσεων που αφορούν τα υλικά σε επαφή με τρόφιμα.

Η μετάβαση σε PFAS-free συσκευασίες τροφίμων δεν αποτελεί απλώς μια περιβαλλοντική τάση.

Αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις στον χώρο των υλικών συσκευασίας και της ασφάλειας τροφίμων.

Οι επιχειρήσεις που θα ξεκινήσουν έγκαιρα την αξιολόγηση των προμηθευτών και των υλικών τους θα αποκτήσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, εξασφαλίζοντας συμμόρφωση με τις μελλοντικές απαιτήσεις και τις αυξανόμενες προσδοκίες της αγοράς.

Η PFAS συσκευασία τροφίμων βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της αξιολόγησης κινδύνου, της συμμόρφωσης και της στρατηγικής βιωσιμότητας των επιχειρήσεων τροφίμων.

Q&A

Τι είναι οι PFAS στις συσκευασίες τροφίμων;

Οι PFAS είναι συνθετικές χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται για να προσδίδουν αντοχή σε λίπη, νερό και θερμότητα σε υλικά συσκευασίας τροφίμων.

Υπάρχουν όρια για τις PFAS;

Η EFSA έχει καθορίσει πολύ χαμηλά όρια έκθεσης για βασικές PFAS ουσίες, ενώ οι κανονιστικές απαιτήσεις για τις συσκευασίες τροφίμων γίνονται ολοένα και αυστηρότερες.

Πρέπει να εξετάζονται στο HACCP;

Ναι. Τα υλικά συσκευασίας αποτελούν Food Contact Materials και πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στην αξιολόγηση κινδύνου.

Αφορούν μόνο τους κατασκευαστές συσκευασιών;

Όχι. Οι επιχειρήσεις τροφίμων φέρουν επίσης ευθύνη για την αξιολόγηση και τη συμμόρφωση των υλικών συσκευασίας που χρησιμοποιούν.