Τι σημαίνει «Deforestation-Free»;

Ένα προϊόν θεωρείται συμβατό με τον EUDR μόνο εφόσον:

1. Είναι απαλλαγμένο από αποψίλωση δασών

Η πρώτη ύλη δεν πρέπει να προέρχεται από έκταση που αποψιλώθηκε μετά την 31η Δεκεμβρίου 2020.

2. Έχει παραχθεί νόμιμα

Η παραγωγή πρέπει να συμμορφώνεται με την εθνική νομοθεσία της χώρας παραγωγής.

3. Συνοδεύεται από δήλωση δέουσας επιμέλειας (Due Diligence Statement)

Ο οικονομικός φορέας πρέπει να μπορεί να αποδείξει τη συμμόρφωση μέσω τεκμηριωμένων διαδικασιών.

Αν δεν πληρούται έστω μία από τις παραπάνω προϋποθέσεις, το προϊόν δεν μπορεί να διατεθεί στην αγορά της ΕΕ.

Το Due Diligence Statement (DDS): Η βάση της συμμόρφωσης

Στην καρδιά του EUDR βρίσκεται το Due Diligence Statement (DDS). Πρόκειται για τη δήλωση με την οποία η επιχείρηση βεβαιώνει ότι το προϊόν είναι απαλλαγμένο από αποψίλωση δασών, έχει παραχθεί νόμιμα και πληροί τις απαιτήσεις του Κανονισμού.

Για να υποβληθεί το DDS, η επιχείρηση πρέπει να εφαρμόζει ένα σύστημα due diligence που περιλαμβάνει:

• συλλογή πληροφοριών,
• αξιολόγηση κινδύνου,
• μέτρα μετριασμού κινδύνου,
• τεκμηρίωση,
• συνεχή παρακολούθηση.

Χωρίς τεκμηριωμένο due diligence, δεν μπορεί να υπάρξει νόμιμη διάθεση των προϊόντων στην αγορά.

Ποιες πληροφορίες πρέπει να συλλέγουν οι επιχειρήσεις;

Για κάθε προϊόν που εμπίπτει στον EUDR πρέπει να υπάρχουν στοιχεία σχετικά με:

• προμηθευτές
• χώρα παραγωγής
• γεωγραφικές συντεταγμένες παραγωγής
• ποσότητες
• ημερομηνία παραγωγής
• αποδεικτικά νομιμότητας
• έγγραφα ιχνηλασιμότητας
• στοιχεία συμμόρφωσης με τη νομοθεσία της χώρας παραγωγής

Η συλλογή αυτών των δεδομένων αποτελεί βασική απαίτηση του άρθρου 9 του Κανονισμού..

---

Η ιχνηλασιμότητα φτάνει πλέον μέχρι το χωράφι

Η σημαντικότερη ίσως αλλαγή που φέρνει ο EUDR αφορά την ιχνηλασιμότητα. Δεν αρκεί πλέον μια επιχείρηση να γνωρίζει τον προμηθευτή της ή τη χώρα προέλευσης μιας πρώτης ύλης. Οι νέες απαιτήσεις προβλέπουν ότι πρέπει να είναι δυνατός ο εντοπισμός της προέλευσης μέχρι το επίπεδο του αγροτεμαχίου παραγωγής μέσω γεωγραφικών συντεταγμένων. Η απαίτηση αυτή δημιουργεί σημαντικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των επιχειρήσεων και καθιστά αναγκαία την ανάπτυξη πιο προηγμένων συστημάτων ιχνηλασιμότητας.

Τι εξετάζεται κατά την αξιολόγηση κινδύνου

Η νέα καθοδήγηση της Επιτροπής δίνει συγκεκριμένα κριτήρια αξιολόγησης κινδύνου. Οι επιχειρήσεις πρέπει να εξετάζουν:

Χώρα παραγωγής

• επίπεδο κινδύνου χώρας
• ποσοστά αποψίλωσης
• κατάσταση δασών
• παράνομη παραγωγή

Πολυπλοκότητα αλυσίδας εφοδιασμού

• αριθμός μεσαζόντων
• αριθμός χωρών
• αριθμός παραγωγών
• πολλαπλές τοποθεσίες παραγωγής

Συμμόρφωση προμηθευτών

• ιστορικό παραβάσεων
• καταγγελίες
• εμπλοκή σε αποψίλωση ή παράνομες πρακτικές

Νομιμότητα

• δικαιώματα γης
• περιβαλλοντική νομοθεσία
• εργασιακά δικαιώματα
• δικαιώματα τοπικών κοινοτήτων
• απαιτήσεις FPIC (Free Prior and Informed Consent)

Τι σημαίνει «Negligible Risk»

Ο όρος Negligible Risk αποτελεί βασική έννοια του EUDR. Μια επιχείρηση μπορεί να διαθέσει ένα προϊόν στην αγορά μόνο όταν μπορεί να αποδείξει ότι ο κίνδυνος μη συμμόρφωσης είναι αμελητέος.

Εάν η αξιολόγηση κινδύνου δείξει σοβαρό ενδεχόμενο αποψίλωσης, παράνομης παραγωγής ή ανεπαρκούς ιχνηλασιμότητας, η επιχείρηση υποχρεούται να λάβει πρόσθετα μέτρα μετριασμού κινδύνου πριν προχωρήσει στη διάθεση του προϊόντος.

Τι σημαίνει «Complex Supply Chain»

Οι νέες οδηγίες δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην πολυπλοκότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας. Όσο περισσότερες χώρες, προμηθευτές, μεταποιητές και ενδιάμεσοι εμπλέκονται σε ένα προϊόν, τόσο δυσκολότερη γίνεται η τεκμηρίωση της συμμόρφωσης.

Για παράδειγμα, μία σοκολάτα μπορεί να περιέχει κακάο από μία χώρα και φοινικέλαιο από μία δεύτερη χώρα. Σε αυτή την περίπτωση οι απαιτήσεις ιχνηλασιμότητας και due diligence αυξάνονται σημαντικά.

Είναι αρκετές οι πιστοποιήσεις FSC ή Rainforest Alliance;

Όχι.  Οι πιστοποιήσεις όπως FSC, PEFC ή Rainforest Alliance μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως υποστηρικτικά στοιχεία, αλλά δεν αντικαθιστούν το due diligence που απαιτεί ο EUDR. Η τελική ευθύνη συμμόρφωσης παραμένει στην επιχείρηση που διαθέτει το προϊόν στην αγορά και όχι στον φορέα πιστοποίησης.

Τι ισχύει για σύνθετα προϊόντα;

Τα σύνθετα προϊόντα αποτελούν μία από τις πιο απαιτητικές περιπτώσεις εφαρμογής του EUDR. Σοκολάτες, μπισκότα, δημητριακά πρωινού και έτοιμα γεύματα μπορεί να περιέχουν περισσότερες από μία πρώτες ύλες που καλύπτονται από τον Κανονισμό. Σε αυτές τις περιπτώσεις η επιχείρηση πρέπει να γνωρίζει ακριβώς ποια συστατικά εμπίπτουν στον EUDR, από πού προέρχονται και ποια τεκμηρίωση τα καλύπτει.

EUDR και HACCP: Ποια είναι η διαφορά;

Πολλές επιχειρήσεις θεωρούν ότι το υπάρχον σύστημα HACCP καλύπτει και τις απαιτήσεις του EUDR. Στην πραγματικότητα, οι δύο προσεγγίσεις έχουν διαφορετικό στόχο. Το HACCP επικεντρώνεται στην ασφάλεια τροφίμων και στην πρόληψη βιολογικών, χημικών και φυσικών κινδύνων που μπορούν να επηρεάσουν τον καταναλωτή.

Αντίθετα, ο EUDR εστιάζει στη νομιμότητα της παραγωγής, στην προέλευση των πρώτων υλών, στην αποφυγή αποψίλωσης δασών και στην τεκμηριωμένη ιχνηλασιμότητα. Για τον λόγο αυτό, μια επιχείρηση μπορεί να διαθέτει πλήρως λειτουργικό HACCP και ταυτόχρονα να μην συμμορφώνεται με τον EUDR.

Τι πρέπει να κάνουν οι επιχειρήσεις τροφίμων από σήμερα

Οι επιχειρήσεις που επηρεάζονται από τον EUDR δεν θα πρέπει να περιμένουν μέχρι το τέλος του 2026.  Η έγκαιρη χαρτογράφηση της εφοδιαστικής αλυσίδας, η αξιολόγηση των προμηθευτών, η συλλογή στοιχείων ιχνηλασιμότητας και η ανάπτυξη διαδικασιών due diligence αποτελούν κρίσιμα βήματα για τη συμμόρφωση. Όσο πιο σύνθετη είναι η αλυσίδα εφοδιασμού, τόσο περισσότερο χρόνο θα χρειαστεί η επιχείρηση για να οργανώσει τα απαραίτητα στοιχεία.

Πώς μπορεί να βοηθήσει η SafeEat

Η SafeEat υποστηρίζει επιχειρήσεις τροφίμων στην προετοιμασία για τις απαιτήσεις του EUDR παρέχοντας:

• αξιολόγηση εφοδιαστικής αλυσίδας,
• ανάπτυξη συστημάτων Due Diligence,
• ανάλυση κινδύνων προμηθευτών,
• έλεγχο ιχνηλασιμότητας,
• εσωτερικές επιθεωρήσεις,
• εκπαίδευση προσωπικού,
• υποστήριξη ISO 22000 και Food Safety Culture,
• προετοιμασία για ελέγχους συμμόρφωσης. 

Επικοινωνήστε με τη SafeEat εάν θέλετε να αξιολογήσετε πώς επηρεάζει ο EUDR τη δική σας επιχείρηση και να προετοιμαστείτε εγκαίρως για τις νέες απαιτήσεις.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Τι είναι ο EUDR;

Ο EUDR είναι ο ευρωπαϊκός κανονισμός που απαιτεί από τις επιχειρήσεις να αποδεικνύουν ότι συγκεκριμένα προϊόντα δεν συνδέονται με αποψίλωση δασών ή παράνομη παραγωγή.

Πότε εφαρμόζεται ο EUDR;

Για τις περισσότερες επιχειρήσεις από τις 30 Δεκεμβρίου 2026, ενώ για ορισμένες μικρές επιχειρήσεις από τις 30 Ιουνίου 2027.

Ποιες πρώτες ύλες επηρεάζονται περισσότερο;

Κακάο, καφές, σόγια, φοινικέλαιο, βοδινό κρέας, καουτσούκ και προϊόντα ξυλείας.

Τι είναι το Due Diligence Statement (DDS);

Είναι η δήλωση συμμόρφωσης που υποβάλλεται στο πλαίσιο του EUDR και αποδεικνύει ότι το προϊόν είναι νόμιμο, απαλλαγμένο από αποψίλωση δασών και πλήρως ιχνηλατήσιμο.

Αρκεί μια πιστοποίηση FSC ή Rainforest Alliance;

Όχι. Οι πιστοποιήσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως υποστηρικτικά στοιχεία αλλά δεν αντικαθιστούν το due diligence.

Τι σημαίνει Negligible Risk;

Σημαίνει ότι η επιχείρηση έχει αποδείξει πως ο κίνδυνος μη συμμόρφωσης είναι αμελητέος και το προϊόν μπορεί να διατεθεί νόμιμα στην αγορά.

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ EUDR και HACCP;

Το HACCP αφορά την ασφάλεια τροφίμων, ενώ ο EUDR αφορά την προέλευση των πρώτων υλών, τη νομιμότητα της παραγωγής και την αποφυγή αποψίλωσης δασών.Ο Κανονισμός για τα προϊόντα ελεύθερα από αποψίλωση δασών (EUDR – EU Deforestation Regulation) αποτελεί μία από τις σημαντικότερες νομοθετικές παρεμβάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της βιωσιμότητας, της ιχνηλασιμότητας και της υπεύθυνης εφοδιαστικής αλυσίδας.