Τι είναι η Προληπτική Επισήμανση Αλλεργιογόνων (PAL);
Η Προληπτική Επισήμανση Αλλεργιογόνων (Precautionary Allergen Labelling - PAL) αφορά τις προειδοποιήσεις που χρησιμοποιούνται όταν υπάρχει πιθανότητα ένα τρόφιμο να περιέχει μικρές ποσότητες αλλεργιογόνων λόγω διασταυρούμενης επιμόλυνσης κατά την παραγωγή.
Παραδείγματα τέτοιων δηλώσεων είναι:
- «Μπορεί να περιέχει ίχνη γάλακτος.»
- «Μπορεί να περιέχει ξηρούς καρπούς.»
- «Παράγεται σε εγκατάσταση που επεξεργάζεται σουσάμι.»
Η PAL δεν αφορά αλλεργιογόνα που αποτελούν συστατικά του προϊόντος. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αναγραφή τους είναι υποχρεωτική στον κατάλογο συστατικών σύμφωνα με τη νομοθεσία. Η προληπτική επισήμανση χρησιμοποιείται αποκλειστικά όταν υπάρχει πιθανότητα ακούσιας παρουσίας αλλεργιογόνου, ακόμη και μετά την εφαρμογή των απαραίτητων μέτρων ελέγχου.
Γιατί αλλάζουν οι οδηγίες του Codex;
Μέχρι σήμερα, πολλές επιχειρήσεις χρησιμοποιούσαν δηλώσεις όπως «Μπορεί να περιέχει...» σχεδόν προληπτικά, χωρίς να έχει προηγηθεί τεκμηριωμένη αξιολόγηση του πραγματικού κινδύνου.
Αυτό είχε ως αποτέλεσμα:
- οι καταναλωτές να μην μπορούν να ξεχωρίσουν πότε μια προειδοποίηση αφορά πραγματικό κίνδυνο,
- τα άτομα με τροφικές αλλεργίες να αποκλείουν μεγάλο αριθμό προϊόντων από τη διατροφή τους,
- οι επιχειρήσεις να εφαρμόζουν διαφορετικές πρακτικές χωρίς κοινά κριτήρια.
Οι νέες οδηγίες του Codex Alimentarius στοχεύουν στη δημιουργία μιας πιο ενιαίας προσέγγισης. Η βασική αλλαγή είναι ότι η χρήση της PAL πρέπει να βασίζεται σε αξιολόγηση κινδύνου, λαμβάνοντας υπόψη τη πιθανότητα διασταυρούμενης επιμόλυνσης και την αποτελεσματικότητα των μέτρων πρόληψης που εφαρμόζει η επιχείρηση.
Τι αλλάζει για τις επιχειρήσεις τροφίμων;
Η σημαντικότερη αλλαγή είναι ότι η προληπτική επισήμανση δεν θεωρείται πλέον μια γενική προειδοποίηση που μπορεί να χρησιμοποιείται προληπτικά. Αντίθετα, κάθε δήλωση PAL θα πρέπει να μπορεί να τεκμηριωθεί μέσα από τη διαδικασία αξιολόγησης κινδύνου της επιχείρησης.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις καλούνται να αξιολογούν παράγοντες όπως:
- η πιθανότητα διασταυρούμενης επιμόλυνσης,
- οι διαδικασίες καθαρισμού,
- η κοινή χρήση εξοπλισμού,
- η σειρά παραγωγής,
- οι πρώτες ύλες και οι πληροφορίες των προμηθευτών,
- τα μέτρα που εφαρμόζονται για την πρόληψη της μεταφοράς αλλεργιογόνων.
Οι νέες οδηγίες αναφέρουν επίσης ότι η χρήση της PAL θα πρέπει να βασίζεται σε επιστημονικά τεκμηριωμένα επίπεδα αναφοράς (Action Levels), ώστε οι σχετικές δηλώσεις να χρησιμοποιούνται μόνο όταν είναι πραγματικά απαραίτητες.
Η PAL δεν αντικαθιστά τη σωστή διαχείριση αλλεργιογόνων
Ένα από τα βασικά μηνύματα του Codex είναι ότι η προληπτική επισήμανση δεν αποτελεί υποκατάστατο των διαδικασιών ασφάλειας τροφίμων.
Πριν μια επιχείρηση αποφασίσει να χρησιμοποιήσει μια δήλωση όπως «Μπορεί να περιέχει...», θα πρέπει να έχει ήδη εφαρμόσει όλα τα εύλογα μέτρα για τη μείωση του κινδύνου διασταυρούμενης επιμόλυνσης.
Αυτό περιλαμβάνει:
- σωστή διαχείριση των πρώτων υλών,
- διαχωρισμό παραγωγικών διαδικασιών όπου απαιτείται,
- αποτελεσματικό καθαρισμό του εξοπλισμού,
- έλεγχο των προμηθευτών,
- εκπαίδευση του προσωπικού,
- αναθεώρηση των διαδικασιών όταν αλλάζουν προϊόντα ή συνταγές.
Με λίγα λόγια, η PAL αποτελεί το τελευταίο στάδιο διαχείρισης του κινδύνου και όχι το πρώτο.
Ποια είναι η σχέση της PAL με το HACCP;
Η διαχείριση αλλεργιογόνων αποτελεί βασικό μέρος κάθε συστήματος HACCP. Οι νέες οδηγίες του Codex ενισχύουν ακόμη περισσότερο αυτή τη σύνδεση, καθώς η απόφαση για χρήση της PAL θα πρέπει να προκύπτει από την αξιολόγηση κινδύνων που πραγματοποιείται στο πλαίσιο του συστήματος ασφάλειας τροφίμων.
Επομένως, η τεκμηρίωση των μέτρων ελέγχου και η περιοδική επανεξέταση των διαδικασιών είναι απαραίτητες τόσο για τη σωστή εφαρμογή του HACCP όσο και για τη σωστή χρήση της προληπτικής επισήμανσης.
Τι πρέπει να κάνουν οι επιχειρήσεις σήμερα;
Παρότι οι νέες οδηγίες του Codex δεν αποτελούν αυτόματα υποχρεωτική νομοθεσία, αποτυπώνουν τη διεθνή κατεύθυνση που ακολουθεί η επισήμανση αλλεργιογόνων.
Για τον λόγο αυτό, είναι σημαντικό οι επιχειρήσεις να:
- επανεξετάσουν τις δηλώσεις «Μπορεί να περιέχει...» που χρησιμοποιούν,
- επιβεβαιώσουν ότι βασίζονται σε πραγματική αξιολόγηση κινδύνου,
- επικαιροποιήσουν τις διαδικασίες διαχείρισης αλλεργιογόνων,
- διασφαλίσουν ότι το HACCP καλύπτει επαρκώς τον κίνδυνο διασταυρούμενης επιμόλυνσης,
- παρακολουθούν τις εξελίξεις στη διεθνή και ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Πώς μπορεί να βοηθήσει η SafeEat;
Η SafeEat υποστηρίζει επιχειρήσεις τροφίμων στην ανάπτυξη και αναθεώρηση διαδικασιών διαχείρισης αλλεργιογόνων, στην αξιολόγηση του κινδύνου διασταυρούμενης επιμόλυνσης και στον έλεγχο της συμμόρφωσης των ετικετών με τις ισχύουσες απαιτήσεις.
Μέσα από την ορθή εφαρμογή του HACCP και την παρακολούθηση των κανονιστικών εξελίξεων, βοηθά τις επιχειρήσεις να διασφαλίσουν ότι η επισήμανση των προϊόντων τους είναι αξιόπιστη, τεκμηριωμένη και σύμφωνη με τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές.
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Τι σημαίνει η ένδειξη «Μπορεί να περιέχει...»;
Πρόκειται για προληπτική επισήμανση που χρησιμοποιείται όταν υπάρχει πιθανότητα ακούσιας παρουσίας αλλεργιογόνου λόγω διασταυρούμενης επιμόλυνσης.
Είναι υποχρεωτική η Προληπτική Επισήμανση Αλλεργιογόνων (PAL);
Όχι. Χρησιμοποιείται μόνο όταν, μετά την εφαρμογή των κατάλληλων μέτρων ελέγχου, εξακολουθεί να υπάρχει πραγματικός κίνδυνος παρουσίας αλλεργιογόνου.
Ποια είναι η διαφορά μεταξύ υποχρεωτικής και προληπτικής επισήμανσης;
Η υποχρεωτική επισήμανση αφορά αλλεργιογόνα που αποτελούν συστατικά του προϊόντος. Η PAL αφορά πιθανή ακούσια παρουσία αλλεργιογόνων λόγω της παραγωγικής διαδικασίας.
Πρέπει όλες οι επιχειρήσεις να χρησιμοποιούν την ένδειξη «Μπορεί να περιέχει...»;
Όχι. Η χρήση της θα πρέπει να βασίζεται σε τεκμηριωμένη αξιολόγηση κινδύνου και όχι να εφαρμόζεται προληπτικά σε όλα τα προϊόντα.
Πώς σχετίζεται η PAL με το HACCP;
Η απόφαση για χρήση της PAL πρέπει να βασίζεται στην αξιολόγηση κινδύνων και στα μέτρα ελέγχου που εφαρμόζονται στο πλαίσιο του συστήματος HACCP.
