Νέες υποχρεώσεις εισάγονται για την καταγραφή της συγκομιδής ελαιοκάρπου και την ιχνηλασιμότητα των παραδόσεων στον ελαιοκομικό τομέα. Η ΚΥΑ 77979/2025 (ΦΕΚ 1749/Β/10.04.2025), όπως τροποποιήθηκε το 2026, θεσπίζει την υποχρεωτική δήλωση συγκομιδής ελαιοκάρπου, η οποία θα αφορά όλους τους νόμιμους κατόχους ελαιοτεμαχίων από την 1η Οκτωβρίου 2027.

Οι αλλαγές, όμως, δεν αφορούν μόνο τους παραγωγούς. Ελαιοτριβεία και μονάδες επεξεργασίας επιτραπέζιας ελιάς θα πρέπει να καταγράφουν συγκεκριμένα στοιχεία στα παραστατικά παραλαβής του ελαιοκάρπου, ώστε να υποστηρίζεται η νέα διαδικασία δηλώσεων.

Τι είναι η δήλωση συγκομιδής ελαιοκάρπου;

Η νέα διαδικασία θεσπίστηκε με στόχο τη συλλογή στοιχείων συγκομιδής του ελαιοκομικού τομέα και την κοινοποίησή τους στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Υπόχρεοι είναι όλοι οι νόμιμοι κάτοχοι ελαιοτεμαχίων, οι οποίοι από την 1η Οκτωβρίου 2027 θα πρέπει να υποβάλλουν δήλωση συγκομιδής ελαιοκάρπου.

Πώς γίνεται η δήλωση συγκομιδής ελιάς;

Η δήλωση συγκομιδής ελιάς υποβάλλεται ηλεκτρονικά μέσω της υπηρεσίας «Δήλωση Συγκομιδής Ελιάς» του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Ο υπόχρεος εισέρχεται στην ψηφιακή υπηρεσία μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr), με τη χρήση των προσωπικών κωδικών ταυτοποίησής του.

Πριν από την οριστική υποβολή, είναι σημαντικό να ελέγχονται τα στοιχεία της ελαιοκομικής εκμετάλλευσης και, όπου απαιτείται, να έχει προηγηθεί η επικαιροποίησή τους στο Ελαιοκομικό Μητρώο.

Ποια είναι η προθεσμία για τη δήλωση συγκομιδής ελιάς;

Η περίοδος υποβολής ορίζεται από την 1η Οκτωβρίου κάθε έτους έως τις 31 Μαΐου του επόμενου έτους.

Ωστόσο, ο παραγωγός δεν χρειάζεται να περιμένει μέχρι τη λήξη της προθεσμίας. Η δήλωση προβλέπεται να γίνεται αμέσως μετά την ολοκλήρωση:

• της συγκομιδής και
• της παράδοσης του νωπού ελαιοκάρπου στο ελαιοτριβείο ή στη μονάδα επεξεργασίας – μεταποίησης επιτραπέζιας ελιάς.

Οι ημερομηνίες υποβολής χαρακτηρίζονται ως αποκλειστικές.

Τι γίνεται όταν δεν υπάρχει παραγωγή;

Ένα σημείο που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή είναι ότι η υποχρέωση δεν εξαρτάται από το εάν τελικά συγκομίστηκε ελαιόκαρπος.

Η δήλωση συγκομιδής είναι υποχρεωτική ακόμη και όταν η παραγωγή είναι μηδενική και επέχει θέση υπεύθυνης δήλωσης.

Επομένως, η απουσία παραγωγής δεν απαλλάσσει τον νόμιμο κάτοχο του ελαιοτεμαχίου από τη διαδικασία.

Γιατί είναι σημαντικό το Ελαιοκομικό Μητρώο;

Η ηλεκτρονική εφαρμογή μέσω της οποίας πραγματοποιούνται οι δηλώσεις είναι διασυνδεδεμένη με το Ελαιοκομικό Μητρώο. Σε αυτό καταχωρίζονται στοιχεία των παραγωγών και των ελαιοκαλλιεργειών, όπως ο αριθμός των δέντρων, η ποικιλία και χαρακτηριστικά των ελαιοτεμαχίων, καθώς και γεωχωρικά δεδομένα.

Η ευθύνη για την ενημέρωση και επικαιροποίηση του Μητρώου ανήκει στον κάτοχο του ελαιοκομικού αγροτεμαχίου.

Πριν από την οριστική υποβολή της δήλωσης συγκομιδής επιβεβαιώνονται στοιχεία όπως οι καλλιεργούμενες εκτάσεις, οι ποικιλίες και οι αποδόσεις των ελαιοτεμαχίων. Όπου απαιτείται, προηγείται επικαιροποίηση των στοιχείων της εκμετάλλευσης.

Τι αλλάζει για τα ελαιοτριβεία και τις μονάδες επιτραπέζιας ελιάς;

Εδώ βρίσκεται το σημαντικότερο κομμάτι για τις επιχειρήσεις του κλάδου. Για να είναι δυνατή η συμπλήρωση και η υποβολή των δηλώσεων συγκομιδής, στα τιμολόγια ή δελτία παραλαβής κατά την παραλαβή ελαιοκάρπου από ελαιοτριβεία και μονάδες επεξεργασίας επιτραπέζιας ελιάς πρέπει να αναγράφονται συγκεκριμένα στοιχεία.

Ειδικότερα:

• το ονοματεπώνυμο και το ΑΦΜ του ελαιοκαλλιεργητή,
• η ποικιλία της ελιάς,
• ο 13ψήφιος κωδικός του ελαιοτεμαχίου από το Ελαιοκομικό Μητρώο,
• και, όταν ένα φορτίο προέρχεται από διαφορετικά ελαιοτεμάχια της ίδιας εκμετάλλευσης, η ποσότητα ελαιοκάρπου που αντιστοιχεί σε κάθε ελαιοτεμάχιο.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις θα πρέπει να μπορούν να συνδέουν με μεγαλύτερη ακρίβεια κάθε παραλαβή με τον παραγωγό και το συγκεκριμένο ελαιοτεμάχιο προέλευσης.

Τι σημαίνει πρακτικά για την ιχνηλασιμότητα;

Η νέα διαδικασία δημιουργεί μια σαφέστερη σύνδεση μεταξύ ελαιοτεμαχίου → παραγωγού → ποσότητας συγκομιδής → παράδοσης στην επιχείρηση.

Για ένα ελαιοτριβείο ή μια μονάδα επεξεργασίας επιτραπέζιας ελιάς, αυτό σημαίνει ότι οι διαδικασίες παραλαβής και καταγραφής των πρώτων υλών πρέπει να μπορούν να υποστηρίζουν τα απαιτούμενα δεδομένα. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν ένα φορτίο περιλαμβάνει ελαιόκαρπο από περισσότερα του ενός ελαιοτεμάχια, καθώς η ποσότητα πρέπει να επιμερίζεται ανά ελαιοτεμάχιο στα σχετικά παραστατικά.

Πώς ελέγχεται η ορθότητα των στοιχείων;

Προβλέπεται διασταύρωση των στοιχείων του Ελαιοκομικού Μητρώου με το ΟΣΔΕ, ενώ οι ΔΑΟΚ είναι αρμόδιες για τους διοικητικούς και επιτόπιους ελέγχους. Επιπλέον, οι ΔΑΟΚ πραγματοποιούν κάθε χρόνο ελέγχους σε δείγμα τουλάχιστον 5% των δηλώσεων συγκομιδής, το οποίο επιλέγεται βάσει ανάλυσης κινδύνου. Την ευθύνη για την ορθή υποβολή της δήλωσης φέρει ο υπόχρεος παραγωγός.

Τι πρόστιμα προβλέπονται;

Η απόφαση προβλέπει κυρώσεις τόσο για ανακριβείς δηλώσεις όσο και για μη υποβολή. Σε περίπτωση ανακριβούς δήλωσης του αριθμού των ελαιοδέντρων προβλέπεται πρόστιμο 60 ευρώ ανά δέντρο της απόκλισης.

Για ανακριβή δήλωση της ποσότητας ελαιοκάρπου προβλέπεται:

• 60 ευρώ ανά 100 κιλά απόκλισης για καρπό που προορίζεται για ελαιοποίηση,
• 150 ευρώ ανά 100 κιλά απόκλισης για καρπό που προορίζεται για επιτραπέζια ελιά.

Για μη υποβολή δήλωσης εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών, τα πρόστιμα κλιμακώνονται ανάλογα με τον αριθμό των ελαιοδέντρων και φτάνουν έως τις 5.000 ευρώ για εκμεταλλεύσεις με περισσότερα από 1.001 ελαιόδεντρα. Σε περίπτωση επανάληψης της μη συμμόρφωσης, τα σχετικά ποσά προσαυξάνονται κατά 50%.

Προσοχή όμως στις ημερομηνίες

Η μεταβατική διάταξη έχει τροποποιηθεί και προβλέπει ότι οι κυρώσεις δεν επιβάλλονται πριν από την 1η Οκτωβρίου 2028.

Άρα πρέπει να διαχωρίζονται δύο ημερομηνίες:

1 Οκτωβρίου 2027: έναρξη της υποχρεωτικής δήλωσης συγκομιδής.
1 Οκτωβρίου 2028: ημερομηνία πριν από την οποία δεν επιβάλλονται οι προβλεπόμενες κυρώσεις.

Τι πρέπει να κάνουν τώρα παραγωγοί και επιχειρήσεις;

Παρότι η υποχρεωτική διαδικασία ξεκινά το 2027, η προετοιμασία μπορεί να ξεκινήσει νωρίτερα.

Οι ελαιοπαραγωγοί χρειάζεται να ελέγξουν ότι τα στοιχεία των ελαιοτεμαχίων τους στο Ελαιοκομικό Μητρώο είναι ορθά και επικαιροποιημένα, καθώς η ευθύνη ενημέρωσης του Μητρώου ανήκει στους ίδιους.

Αντίστοιχα, τα ελαιοτριβεία και οι μονάδες επεξεργασίας επιτραπέζιας ελιάς είναι σημαντικό να εξετάσουν εάν οι διαδικασίες παραλαβής, τα πληροφοριακά τους συστήματα και τα παραστατικά τους μπορούν να καταγράφουν τα νέα απαιτούμενα στοιχεία.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στον 13ψήφιο κωδικό ελαιοτεμαχίου και στην καταγραφή των ποσοτήτων ανά ελαιοτεμάχιο όταν μία παράδοση περιλαμβάνει καρπό διαφορετικής προέλευσης.

Πώς μπορεί να βοηθήσει η SafeEat;

Η SafeEat μπορεί να υποστηρίξει ελαιοτριβεία και μονάδες επεξεργασίας επιτραπέζιας ελιάς στην προσαρμογή των διαδικασιών παραλαβής και ιχνηλασιμότητας στις νέες απαιτήσεις.

Η προετοιμασία μπορεί να περιλαμβάνει έλεγχο των υφιστάμενων εντύπων και παραστατικών, αξιολόγηση της διαδικασίας παραλαβής ελαιοκάρπου και οργάνωση της καταγραφής των απαιτούμενων στοιχείων, ώστε η επιχείρηση να είναι εγκαίρως προετοιμασμένη για την εφαρμογή της νέας διαδικασίας.

Επικοινωνήστε με τη SafeEat για να αξιολογήσουμε μαζί τις διαδικασίες παραλαβής και ιχνηλασιμότητας της επιχείρησής σας και να σας βοηθήσουμε να προετοιμαστείτε έγκαιρα για τις νέες απαιτήσεις στον ελαιοκομικό τομέα.

Συχνές ερωτήσεις

1. Πότε γίνεται υποχρεωτική η δήλωση συγκομιδής ελαιοκάρπου;

Η υποχρέωση ξεκινά από την 1η Οκτωβρίου 2027 και αφορά όλους τους νόμιμους κατόχους ελαιοτεμαχίων.

2. Πρέπει να υποβληθεί δήλωση αν η παραγωγή είναι μηδενική;

Ναι. Η δήλωση είναι υποχρεωτική ακόμη και σε περίπτωση μηδενικής παραγωγής.

3. Ποια είναι η προθεσμία για τη δήλωση συγκομιδής ελιάς;

4. Τι πρέπει να αναγράφουν τα ελαιοτριβεία στα παραστατικά παραλαβής;

Μεταξύ άλλων, ονοματεπώνυμο και ΑΦΜ ελαιοκαλλιεργητή, ποικιλία, 13ψήφιο κωδικό ελαιοτεμαχίου και, όπου απαιτείται, ποσότητα ανά ελαιοτεμάχιο.

5. Πότε ξεκινούν τα πρόστιμα;

Η ισχύουσα μεταβατική διάταξη ορίζει ότι οι κυρώσεις δεν επιβάλλονται πριν από την 1η Οκτωβρίου 2028.