Αυξανόμενος κίνδυνος για τη δημόσια υγεία, τις επιχειρήσεις τροφίμων και την ασφάλεια της εφοδιαστικής αλυσίδας
Τι είναι τα CPE και γιατί μας αφορούν;
Τα Carbapenemase-Producing Enterobacterales (CPE) είναι εντεροβακτήρια που έχουν αναπτύξει αντοχή στις καρβαπενέμες, ένα από τα ισχυρότερα αντιβιοτικά "τελευταίας γραμμής". Αν και μέχρι σήμερα συνδέονταν κυρίως με λοιμώξεις σε νοσοκομεία, η παρουσία τους πλέον καταγράφεται στην τροφική αλυσίδα — από ζώα εκτροφής έως τρόφιμα λιανικής.
Η έκθεση της EFSA για το 2025 εστιάζει στην εμφάνιση, εξάπλωση και ενδεχόμενη μετάδοση των CPE μέσω των τροφίμων, εξετάζοντας δεδομένα 13 ετών (2011–2024).
Κύρια Ευρήματα της Έκθεσης
1. Πού βρέθηκαν CPE;
14 χώρες της ΕΕ/ΕΖΕΣ έχουν εντοπίσει CPE σε δείγματα από:
- Ζώα (χοίρους, βοοειδή, πουλερικά)
- Τρόφιμα (κρέας, γάλα, ψάρια, φυτικά προϊόντα)
- Περιβάλλοντα παραγωγής τροφίμων (νερά, επιφάνειες, εργοστάσια)
Η Ιταλία και η Ισπανία είχαν τη μεγαλύτερη συχνότητα καταγραφών.
2. Ποια βακτήρια και γονίδια εμπλέκονται;
Πιο συχνά βακτήρια:
Escherichia coli
Klebsiella pneumoniae
Enterobacter cloacae complex
Salmonella Infantis
Συχνότερα ανιχνευμένα γονίδια ανθεκτικότητας:
blaVIM-1
blaOXA-48, blaOXA-181
blaNDM-5
Συνδυασμοί γονιδίων σε μεμονωμένα στελέχη = υψηλός κίνδυνος μετάδοσης
Επιδημιολογικές Τάσεις 2021–2023
Αύξηση CPE σε χοίρους, μοσχάρια και προϊόντα στην Ιταλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία
Γονίδια όπως το blaOXA-181 εξαπλώνονται πλέον σε πολλαπλές χώρες και είδη
"Η παρουσία CPE σε πολλά σημεία της τροφικής αλυσίδας υποδηλώνει πιθανή διασπορά μέσω κοινών πρακτικών παραγωγής και εμπορίας."
Σύνδεση CPE – Ανθρώπινης Υγείας
Εντοπίστηκαν ταυτόσημα στελέχη CPE σε ζώα, τρόφιμα και ανθρώπους (π.χ. εργαζόμενος σε σφαγείο στην Ιταλία)
Πολλά CPE φέρουν πλασμίδια (κινητά γονίδια) που διευκολύνουν τη μεταφορά ανθεκτικότητας μεταξύ ειδών
Κίνδυνοι για Επιχειρήσεις Τροφίμων
Η παρουσία CPE:
Θέτει σε κίνδυνο τη φήμη και την ασφάλεια των επιχειρήσεων
Μπορεί να οδηγήσει σε ανακλήσεις προϊόντων και κυρώσεις
Δυσκολεύει την πιστοποίηση, εξαγωγή και διεθνή συμμόρφωση
Οι επιχειρήσεις πρέπει να ελέγχουν όχι μόνο τους προμηθευτές αλλά και τους περιβαλλοντικούς παράγοντες παραγωγής (νερό, επιφάνειες, χώρους)
Ελλείψεις και Προτάσεις της EFSA
Ελλείψεις:
Απουσία συστηματικής παρακολούθησης CPE σε τρόφιμα μη ζωικής προέλευσης
Διαφορετικές μεθοδολογίες ανά χώρα
Μερικές χώρες δεν υποβάλλουν δεδομένα
Προτάσεις:
Ενιαία προσέγγιση One Health
Βελτίωση εργαλείων ανίχνευσης και επιτήρησης
Ανάπτυξη οδηγιών πρόληψης για τον πρωτογενή τομέα
Τι σημαίνει "One Health";
Η EFSA προτείνει μια ολιστική στρατηγική που ενώνει:
Ανθρώπινη υγεία
Κτηνιατρική
Περιβαλλοντική διαχείριση
Μόνο έτσι μπορούμε να εντοπίσουμε έγκαιρα την εξάπλωση ανθεκτικών βακτηρίων και να προλάβουμε τις συνέπειες.
Τι μπορούν να κάνουν οι επιχειρήσεις;
Έλεγχος προμηθευτών (όχι μόνο προϊόν, αλλά και διαδικασία)
Ανάλυση επικινδυνότητας σε όλα τα στάδια (νερά, καθαριότητα, ψύξη)
Εκπαίδευση προσωπικού για σωστό χειρισμό και πρόληψη διασποράς
Συνεργασία με συμβούλους ασφάλειας τροφίμων για συμμόρφωση με EFSA και ΕΕ
SafeEat: Υποστήριξη σε Εποχή Αντιμικροβιακής Αντοχής
Η SafeEat στηρίζει επιχειρήσεις με:
Εξειδικευμένο HACCP σε περιβάλλοντα με αυξημένο ρίσκο μικροβιακής επιμόλυνσης
Εκπαίδευση σε πρακτικές πρόληψης AMR
Στρατηγικό σχεδιασμό σύμφωνα με την προσέγγιση One Health
Επικοινώνησε μαζί μας για στοχευμένη υποστήριξη
