Ο καφές αποτελεί ένα από τα πιο δημοφιλή και καταναλωμένα προϊόντα στον κόσμο, με εκατομμύρια τόνους να διακινούνται κάθε χρόνο. Ταυτόχρονα όμως είναι και ένα από τα βασικά προϊόντα που εντάσσονται στον νέο Κανονισμό Αποψίλωσης της ΕΕ (EUDR – EU Deforestation Regulation). Ο κανονισμός στοχεύει στη μείωση της παγκόσμιας αποψίλωσης και υποβάθμισης δασών, θέτοντας αυστηρές απαιτήσεις στις επιχειρήσεις που εισάγουν ή εμπορεύονται καφέ στην ευρωπαϊκή αγορά.

Από το τέλος του 2024, κάθε παρτίδα καφέ που εισάγεται ή διακινείται στην ΕΕ θα πρέπει να συνοδεύεται από πλήρη απόδειξη ιχνηλασιμότητας έως το αγροτεμάχιο προέλευσης. Αυτό σημαίνει ότι ο κάθε κόκκος καφέ πρέπει να μπορεί να συνδεθεί με συγκεκριμένο χωράφι ή φάρμα, αποδεικνύοντας πως η καλλιέργεια δεν σχετίζεται με αποψίλωση ή υποβάθμιση δασών.

Γιατί ο καφές είναι στο επίκεντρο

Ο καφές παράγεται κυρίως σε χώρες της Λατινικής Αμερικής, της Αφρικής και της Ασίας, περιοχές που παρουσιάζουν υψηλά ποσοστά αποψίλωσης για νέες καλλιέργειες. Σύμφωνα με περιβαλλοντικούς οργανισμούς, η καλλιέργεια καφέ έχει συνδεθεί με την αποψίλωση τροπικών δασών σε χώρες όπως η Βραζιλία, η Κολομβία και η Αιθιοπία.

Ο νέος κανονισμός απαιτεί:

• Γεωγραφικές συντεταγμένες για κάθε αγροτεμάχιο.

• Απόδειξη ότι η καλλιέργεια δεν σχετίζεται με αποψίλωση μετά τις 31 Δεκεμβρίου 2020.

Αυτό σημαίνει πως οι επιχειρήσεις δεν αρκεί να γνωρίζουν τον άμεσο προμηθευτή τους· πρέπει να διαθέτουν αλυσίδα ιχνηλασιμότητας σε βάθος, μέχρι την πρωτογενή παραγωγή.

Κύριες προκλήσεις για τις επιχειρήσεις

Η συμμόρφωση με τον EUDR δεν είναι απλή υπόθεση. Δημιουργεί μια σειρά από τεχνικές και οργανωτικές δυσκολίες:

• Συλλογή δεδομένων από μικρούς παραγωγούς
  Πολλοί καλλιεργητές καφέ είναι μικρής κλίμακας και δεν διαθέτουν ψηφιακά συστήματα καταγραφής. Η συγκέντρωση και επαλήθευση δεδομένων σε απομακρυσμένες περιοχές αποτελεί σημαντική πρόκληση.

• Αξιοπιστία γεωχωρικών δεδομένων
  Οι επιχειρήσεις καλούνται να χρησιμοποιούν δορυφορικές εικόνες και GPS για να αποδεικνύουν την τοποθεσία και την ιστορία του αγροτεμαχίου. Αυτό απαιτεί εξειδικευμένα εργαλεία και τεχνογνωσία.

• Συνδυασμός με υπάρχοντα πρότυπα
  Πολλές εταιρείες εφαρμόζουν ήδη συστήματα όπως BRCGS, IFS ή ISO 22005 για την ασφάλεια τροφίμων. Ο EUDR έρχεται να προστεθεί, απαιτώντας την ενσωμάτωση νέων στοιχείων ιχνηλασιμότητας σε ήδη υπάρχοντα συστήματα.

• Κόστος συμμόρφωσης
  Η επένδυση σε συστήματα πληροφορικής, δορυφορικά εργαλεία, auditing και εκπαίδευση μπορεί να είναι ιδιαίτερα δαπανηρή, ειδικά για μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Σύνδεση με ασφάλεια τροφίμων και βιωσιμότητα

Ο EUDR συνδέεται συχνά με το περιβάλλον, αλλά έχει άμεση σχέση και με την ασφάλεια τροφίμων. Ένα ολοκληρωμένο σύστημα ιχνηλασιμότητας επιτρέπει:

• Ταχεία ανάκληση προϊόντων σε περίπτωση μόλυνσης ή μη συμμόρφωσης.

• Διαφάνεια προς τους καταναλωτές, που ζητούν πλέον προϊόντα με σαφή «ταυτότητα» και ιστορία προέλευσης.

• Αύξηση εμπιστοσύνης στις διεθνείς αγορές, αφού οι αγοραστές και οι λιανέμποροι ζητούν αποδείξεις βιωσιμότητας.

• Προσαρμογή στις νέες απαιτήσεις ESG (Environmental, Social, Governance), που αποτελούν πλέον κριτήριο για επενδυτές και εμπορικούς εταίρους.

Με άλλα λόγια, η συμμόρφωση με τον EUDR δεν είναι απλώς νομική υποχρέωση, αλλά μπορεί να αποτελέσει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για τις επιχειρήσεις που την αξιοποιούν σωστά.

Πώς μπορεί να βοηθήσει η SafeEat

Η SafeEat αναλαμβάνει να υποστηρίξει επιχειρήσεις καφέ, εισαγωγείς και διακινητές τροφίμων ώστε να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του EUDR. Συγκεκριμένα παρέχουμε:

• Ανάλυση απαιτήσεων και σχεδιασμό ολοκληρωμένου συστήματος ιχνηλασιμότητας.

• Συμβουλευτική για την ενσωμάτωση του EUDR σε υπάρχοντα πρότυπα όπως BRCGS, IFS, ISO 22005.

• Εκπαίδευση προσωπικού σε θέματα κανονιστικής συμμόρφωσης και βιωσιμότητας.

• Υποστήριξη σε audit και πιστοποιήσεις που σχετίζονται με traceability και ESG.

Με αυτόν τον τρόπο, οι επιχειρήσεις δεν περιορίζονται στην κάλυψη των νομικών απαιτήσεων, αλλά μπορούν να προβάλλουν την υπευθυνότητα και την αξία τους στην αγορά.

Η συμμόρφωση με τον Κανονισμό Αποψίλωσης της ΕΕ (EUDR) αποτελεί σημαντική πρόκληση, ιδιαίτερα για τον κλάδο του καφέ. Όμως ταυτόχρονα δημιουργεί μια ευκαιρία διαφοροποίησης: οι εταιρείες που θα επενδύσουν σε σύγχρονα συστήματα ιχνηλασιμότητας και βιωσιμότητας θα μπορέσουν όχι μόνο να καλύψουν τις κανονιστικές απαιτήσεις, αλλά και να αποκτήσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σε διεθνές επίπεδο.