Η συζήτηση γύρω από τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα (Ultra-Processed Foods – UPFs) εντείνεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει πλέον επίσημα τη δημιουργία ενός συστήματος επισήμανσης UPF, που θα ενημερώνει τον καταναλωτή για τον βαθμό επεξεργασίας των τροφίμων, πέρα από τα διατροφικά στοιχεία ή το Nutri-Score.
Αν εφαρμοστεί, η νέα σήμανση θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τον τρόπο που σχεδιάζονται, παρασκευάζονται και διατίθενται τα τρόφιμα στην αγορά.
Τι είναι τα Υπερεπεξεργασμένα Τρόφιμα (UPFs)
Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα είναι προϊόντα που περιέχουν πολλά βιομηχανικά συστατικά, όπως:
-
πρόσθετα (συντηρητικά, γαλακτωματοποιητές, χρωστικές, ενισχυτικά γεύσης),
-
επεξεργασμένα έλαια ή σάκχαρα,
-
ανασυνδυασμένες πρωτεΐνες ή συστατικά από βιομηχανική επεξεργασία.
Σύμφωνα με τη NOVA classification, τα τρόφιμα κατατάσσονται σε τέσσερις κατηγορίες — τα UPFs ανήκουν στην 4η, την πιο “επεξεργασμένη” μορφή.
Η Στρατηγική της ΕΕ για τα UPFs
Η ΕΕ εξετάζει τη δημιουργία ενός ενιαίου συστήματος επισήμανσης επεξεργασίας, πιθανόν ενσωματωμένου ή συμπληρωματικού στο Nutri-Score ή σε υπάρχουσες διατροφικές ετικέτες.
Ο στόχος είναι να:
-
παρέχει σαφή πληροφόρηση για τον βαθμό επεξεργασίας,
-
ενθαρρύνει τη βιομηχανία να μειώσει την υπερεπεξεργασία,
-
βοηθήσει τους καταναλωτές να κάνουν υγιεινότερες επιλογές.
Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της EFSA, πάνω από το 60% των καταναλωτών θα ήθελαν να γνωρίζουν εάν ένα προϊόν είναι “ultra-processed”.
Τι θα Περιλαμβάνει η Επισήμανση
Αν και η τελική μορφή δεν έχει οριστεί, οι προτάσεις που εξετάζονται περιλαμβάνουν:
-
Δείκτη βαθμού επεξεργασίας (π.χ. 1–4 ή A–D).
-
Χρωματική κωδικοποίηση, παρόμοια με το Nutri-Score.
-
QR code που οδηγεί σε αναλυτικές πληροφορίες.
-
Αναφορά σε τεχνολογικές διαδικασίες (π.χ. εξώθηση, υδρόλυση, ραφινάρισμα).
Επιπτώσεις για τις Επιχειρήσεις Τροφίμων
Η εφαρμογή ενός τέτοιου συστήματος θα έχει σημαντικές συνέπειες:
-
Αναθεώρηση συνταγών: προϊόντα με πολλά πρόσθετα ή βιομηχανικά επεξεργασμένα συστατικά θα κατατάσσονται ψηλά στην κλίμακα UPF.
-
Επανεξέταση ισχυρισμών υγείας: τρόφιμα με “χαμηλά λιπαρά” αλλά υψηλό βαθμό επεξεργασίας μπορεί να χάσουν θετική εικόνα.
-
Ανάγκη για τεχνική τεκμηρίωση: οι επιχειρήσεις θα χρειαστούν τεχνολόγους τροφίμων και συμβούλους ασφάλειας τροφίμων για να αξιολογούν τον βαθμό επεξεργασίας και να διασφαλίζουν τη νομοθετική συμμόρφωση.
-
Επικοινωνιακή πρόκληση: οι εταιρείες πρέπει να ενημερώνουν τους καταναλωτές με διαφάνεια, χωρίς να απαξιώνουν τα προϊόντα τους.
UPF και Ασφάλεια Τροφίμων
Η υπερεπεξεργασία συνδέεται όχι μόνο με διατροφικά ζητήματα αλλά και με την ασφάλεια τροφίμων. Οι πολλές φάσεις βιομηχανικής επεξεργασίας αυξάνουν την πολυπλοκότητα του ελέγχου, απαιτώντας:
-
αναθεωρημένα συστήματα HACCP,
-
συνεχή παρακολούθηση προσθέτων και πιθανών χημικών ρυπαντών,
-
πλήρη ιχνηλασιμότητα συστατικών, σύμφωνα με τα πρότυπα ISO 22000, FSSC 22000, BRCGS, IFS.
Πώς μπορούν να προετοιμαστούν οι επιχειρήσεις
-
Αξιολόγηση προϊόντων με βάση τη NOVA ή αντίστοιχη κατάταξη.
-
Καταγραφή επιπέδου επεξεργασίας και αναθεώρηση πρώτων υλών.
-
Επικαιροποίηση HACCP και διαχείριση προσθέτων.
-
Εκπαίδευση προσωπικού σε θέματα UPF και νέας νομοθεσίας.
-
Επικοινωνιακή στρατηγική που προβάλλει διαφάνεια και υπευθυνότητα.
Πώς μπορεί να βοηθήσει η SafeEat
Η SafeEat υποστηρίζει τις επιχειρήσεις τροφίμων στην αξιολόγηση, επισήμανση και προσαρμογή τους στις νέες απαιτήσεις της ΕΕ:
-
Αξιολόγηση UPF κατηγοριοποίησης προϊόντων.
-
Ενσωμάτωση UPF compliance σε HACCP και BRCGS συστήματα.
-
Εκπαίδευση ομάδων QA και R&D στη νέα ευρωπαϊκή πολιτική.
-
Συμβουλευτική για επικοινωνία και labeling σύμφωνα με τη νομοθεσία.
Η επισήμανση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων (UPF labelling) θα αποτελέσει την επόμενη μεγάλη αλλαγή στην ευρωπαϊκή αγορά. Οι επιχειρήσεις τροφίμων πρέπει να προετοιμαστούν έγκαιρα, να κατανοήσουν τα κριτήρια και να ενσωματώσουν τη συμμόρφωση στα συστήματά τους. Η SafeEat βρίσκεται δίπλα στις επιχειρήσεις για να μετατρέψει τη νέα νομοθετική πρόκληση σε ευκαιρία διαφάνειας, αξιοπιστίας και ανταγωνιστικότητας.
